همکاری ایران و ازبکستان: از توسعه تجارت تا بهره‌گیری از بندر چابهار

همکاری‌های اقتصادی و تجاری ایران و ازبکستان در ماه‌های اخیر شتابی چشمگیر به خود گرفته است. تازه‌ترین دور از مذاکرات و دیدارهای مقامات عالی‌رتبه دو کشور نشان می‌دهد که تهران و تاشکند مصمم به گسترش مناسبات در حوزه‌های تجارت، سرمایه‌گذاری، حمل و نقل و ترانزیت هستند. در این راستا، مجموعه‌ای از رویدادهای مهم برای ماه می (اردیبهشت-خرداد) در تهران برنامه‌ریزی شده است که می‌تواند نقطه عطفی در روابط دو کشور همسایه و هم‌فرهنگ محسوب شود.

در دیدار لعزیز قدرت‌اف، وزیر سرمایه‌گذاری، صنعت و تجارت ازبکستان با علی نجفی خوشرودی، معاون اول رئیس جمهور ایران در امور بین‌الملل و همکاری‌های منطقه‌ای، طرفین ضمن بررسی وضعیت کنونی همکاری‌ها، بر ضرورت توسعه مناسبات در بخش‌های تجاری، اقتصادی، سرمایه‌گذاری و حمل و نقل تأکید کردند. مهم‌ترین دستاورد این نشست، توافق برای برگزاری سه رویداد کلیدی در تهران طی ماه می بود: شانزدهمین نشست کمیسیون مشترک بین‌دولتی ایران و ازبکستان، مجمع تجاری مشترک دو کشور و نمایشگاه اختصاصی «ساخت ازبکستان».

برگزاری این رویدادها فرصتی کم‌نظیر برای فعالان اقتصادی، تجار و سرمایه‌گذاران دو کشور فراهم می‌آورد تا ضمن آشنایی با ظرفیت‌های متقابل، زمینه‌های همکاری مشترک را شناسایی و قراردادهای جدیدی منعقد کنند. انتظار می‌رود این نمایشگاه که به معرفی توانمندی‌های صنعتی، کشاورزی و خدماتی ازبکستان اختصاص دارد، گامی مؤثر در جهت افزایش تجارت دوجانبه باشد. طرفین در این مذاکره بر لزوم دستیابی به رشد پایدار و متوازن در تجارت متقابل تأکید کرده و توافق کردند اقدامات مشترکی برای تحقق این هدف انجام دهند.

در همین حال، یکی دیگر از محورهای مهم همکاری دو کشور، توسعه همکاری‌های حمل و نقلی و استفاده از ظرفیت بنادر جنوبی ایران، به‌ویژه بندر استراتژیک چابهار است. در دیدار فریدالدین ناصریف، سفیر ازبکستان با علی اکبر صفوی، معاون وزیر راه و شهرسازی ایران و رئیس سازمان بنادر و دریانوردی، چشم‌انداز همکاری در حوزه حمل و نقل و لجستیک به طور ویژه مورد بحث قرار گرفت. طرفین بر تشدید مذاکرات در مورد استفاده از بنادر دریایی ایران، به‌ویژه بندر چابهار، تأکید کردند.

علی اکبر صفوی در این دیدار با اشاره به عزم رهبری ایران برای توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی با کشورهای آسیای مرکزی، خاطرنشان کرد که ایران اهمیت زیادی برای تقویت ترانزیت و حمل و نقل با کشورهای این منطقه قائل است. وی افزود که ازبکستان می‌تواند از پتانسیل بندر چابهار به عنوان یکی از مهم‌ترین هاب‌های حمل و نقل و لجستیک ایران به طور گسترده استفاده کند و حتی نسبت به احداث یا خرید انبارها و ترمینال‌های مختلف در خاک ایران اقدام نماید.

این پیشنهاد از آن رو حائز اهمیت است که بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی از جمله ازبکستان را به آب‌های آزاد بین‌المللی فراهم می‌آورد. استفاده از این بندر می‌تواند مسیر ترانزیت کالاهای ازبکستان به بازارهای جهانی را کوتاه‌تر، ارزان‌تر و امن‌تر کند. در مقابل، ازبکستان نیز به عنوان کشوری با اقتصاد رو به رشد و جمعیت جوان، می‌تواند به بازاری مهم برای کالاها و خدمات ایران تبدیل شود و همچنین به عنوان پل ارتباطی ایران به سایر کشورهای آسیای مرکزی عمل کند.

توسعه همکاری‌های حمل و نقلی و ترانزیتی میان ایران و ازبکستان تنها به بندر چابهار محدود نمی‌شود. دو کشور می‌توانند با تکمیل کریدورهای ریلی و جاده‌ای موجود، شبکه حمل و نقل منطقه‌ای را تقویت کرده و نقش خود را در ترانزیت بین‌المللی کالا افزایش دهند. این امر نه‌تنها به نفع اقتصاد دو کشور است، بلکه به توسعه پایدار کل منطقه آسیای مرکزی و غرب آسیا کمک شایانی خواهد کرد.

مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که تهران و تاشکند در مسیر درستی برای گسترش همکاری‌های دوجانبه گام برمی‌دارند. از یک سو، برنامه‌ریزی برای برگزاری رویدادهای تجاری در تهران می‌تواند به شناسایی ظرفیت‌های جدید و انعقاد قراردادهای تجاری منجر شود و از سوی دیگر، توسعه همکاری در حوزه حمل و نقل و بهره‌گیری از بندر چابهار می‌تواند تحولی بزرگ در ترانزیت کالا و ارتباطات منطقه‌ای ایجاد کند.

اگر این توافق‌ها با موفقیت اجرایی شوند، نه‌تنها حجم تجارت دو کشور افزایش خواهد یافت، بلکه زمینه برای سرمایه‌گذاری‌های مشترک و پروژه‌های بزرگ زیرساختی نیز فراهم می‌شود. آنچه مسلم است، اراده سیاسی مقامات دو کشور برای گسترش همکاری‌ها وجود دارد و اکنون نوبت بخش‌های خصوصی و فعالان اقتصادی است که از این فرصت تاریخی بهره‌برده و گام‌های عملی برای توسعه مناسبات بردارند.

نمایشگاه «ساخت ازبکستان» در تهران، شانزدهمین نشست کمیسیون مشترک و مجمع تجاری مشترک، سه رویدادی هستند که می‌توانند سرآغاز فصل نوینی از همکاری‌های ایران و ازبکستان باشند. همکاری‌هایی که از دل آن، نه‌تنها منافع اقتصادی دو کشور تأمین می‌شود، بلکه پیوندهای فرهنگی و تاریخی دو ملت نیز مستحکم‌تر از همیشه تداوم خواهد یافت.