تاشکند، ۸ سپتامبر - اسپوتنیک. بر اساس یک مطالعه جدید توسط موسسه اقتصاد آکادمی علوم روسیه، اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) پتانسیل تغذیه ۶۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان را تا سال ۲۰۳۵ دارد.
۱۰ درصد زمین کشاورزی جهان، ۳ درصد جمعیت
به گفته ورا چرنووا، نویسنده این مطالعه، اتحادیه اقتصادی اوراسیا حدود ۱۰ درصد از زمینهای کشاورزی جهان را در اختیار دارد، اما تنها ۳ درصد از جمعیت جهان در کشورهای عضو این اتحادیه زندگی میکنند. این عدم تناسب، به گفته او، امکان تشکیل حجم زیادی از صادرات را در عین پوشش کامل نیازهای داخلی فراهم میکند.
این مطالعه تأکید میکند که اتحادیه اقتصادی اوراسیا یکی از معدود مناطق کلان جهان است که میتواند سطح خودکفایی در محصولات کشاورزی و صنعتی را در حدود ۸۰ تا ۹۵ درصد حفظ کند. این رقم در شرایطی به دست میآید که بسیاری از مناطق دیگر جهان، از جمله اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای شرقی، به واردات مواد غذایی و نهادههای کشاورزی وابستگی قابل توجهی دارند.
تقسیم کار کشاورزی درون اتحادیه
بر اساس این مطالعه، کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در تولید محصولات کشاورزی مکمل یکدیگر عمل میکنند. روسیه و قزاقستان از تولیدکنندگان اصلی غلات و دانههای روغنی هستند، در حالی که بلاروس در فرآوری مواد غذایی و تولید گوشت و لبنیات پیشرو است. در سال ۲۰۲۵، تولید کشاورزی در اتحادیه اقتصادی اوراسیا ۴.۶ درصد رشد کرد.
این تقسیم کار، به گفته کارشناسان، یکی از مزیتهای اصلی این اتحادیه در مقایسه با سایر بلوکهای اقتصادی است. کشورهای عضو نه تنها در تأمین نیازهای یکدیگر، بلکه در صادرات مشترک به بازارهای ثالث نیز میتوانند همکاری کنند.
سه سناریو برای سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۷
این مطالعه سه سناریو برای سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۷ در رابطه با تأثیر اوضاع خاورمیانه بر بازار مواد غذایی اتحادیه اقتصادی اوراسیا ارائه میدهد:
- «پنجره فرصت»: اگر اوضاع در خاورمیانه آرام شود، اتحادیه اقتصادی اوراسیا از صادرات غلات و کود با قیمتهای بالاتر سود خواهد برد و سرمایهگذاری در لجستیک جایگزین را افزایش خواهد داد.
- «سنگر اوراسیا»: اگر محاصره خلیج فارس بیش از یک سال طول بکشد، در شرایطی که تولید در ایالات متحده، هند و آمریکای لاتین به شدت کاهش یافته است، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، به ویژه روسیه، بلاروس و قزاقستان، میتواند به یک اهداکننده منطقهای تقریباً غیرقابل جایگزین مواد غذایی، کودهای پتاس و نیتروژن تبدیل شود.
- «خودکفایی اقتصادی»: اگر تجارت جهانی مواد شیمیایی کشاورزی از مسیر خود خارج شود و تولیدکنندگان بزرگ تحریمهای صادراتی اعمال کنند، غذا و کود برای اتحادیه اقتصادی اوراسیا میتواند به ابزاری استراتژیک برای کاهش محدودیتهای تحریم تبدیل شود.
پینوشت نویسنده: اوراسیا، سفرهای که ایران در جنگ به آن نیاز دارد
در شرایطی که ایران درگیر جنگی فرسایشی است و زنجیرههای تأمین مواد غذایی آن از مسیرهای سنتی — واردات از آمریکای جنوبی، اروپا و بخشی از آسیای شرقی — با اختلال جدی روبهرو شده، اتحادیه اقتصادی اوراسیا میتواند به یکی از معدود گزینههای قابل اتکا برای تأمین امنیت غذایی کشور تبدیل شود. آنچه این گزارش نشان میدهد، فقط یک پیشبینی اقتصادی نیست؛ یک نقشه راه عملی است.
نکته کلیدی این است که ایران از سال ۱۳۹۸ عضو ناظر اتحادیه اقتصادی اوراسیا است و از سال ۱۳۹۸ تاکنون موافقتنامه تجارت ترجیحی با این اتحادیه را اجرا کرده است. در چنین شرایطی، فعالسازی مسیرهای ریلی و جادهای از طریق قزاقستان و ترکمنستان، یا از مسیر آذربایجان و روسیه، میتواند جایگزین مسیرهای دریایی پرخطر شود. روسیه و قزاقستان به عنوان تولیدکنندگان اصلی غلات، بلاروس به عنوان قطب تولید لبنیات و گوشت، و ازبکستان به عنوان تولیدکننده میوه، سبزی و حبوبات — از جمله لوبیا چیتی — میتوانند سبد غذایی ایران را در دوران جنگ پوشش دهند.
سناریوی «سنگر اوراسیا» که در این مطالعه مطرح شده، دقیقاً وضعیتی است که ایران امروز در آن قرار دارد: مسیرهای دریایی ناامن، بازارهای سنتی بیثبات، و نیاز فوری به منابع غذایی پایدار. اگر ایران بتواند از ظرفیتهای لجستیکی این اتحادیه — از جمله کریدور شمال-جنوب و مسیرهای ریلی قزاقستان-ترکمنستان-ایران — بهره ببرد، میتواند بخش قابل توجهی از نیاز خود به غلات، دانههای روغنی، گوشت و لبنیات را از این منطقه تأمین کند. این نه یک انتخاب راهبردی، بلکه یک ضرورت فوری در شرایط جنگ است.
شبنم رادمنش
1405/06/24 01:03:22این گزارش خیلی به موقع بود. من همیشه نگران تامین مواد غذایی کشورمون تو شرایط جنگ بودم. اینکه اتحادیه اقتصادی اوراسیا میتونه تا ۲۰۳۵ به ۶۰۰ میلیون نفر غذا بده، نشون میده ظرفیت بزرگی داره که ما میتونیم ازش استفاده کنیم.
کوروش بهرامی
1405/06/24 01:19:47بخش سه سناریو خیلی جالب بود. مخصوصا سناریوی سنگر اوراسیا که دقیقا وضعیت الان ما رو توصیف میکنه. مسیرهای دریایی ناامن شده و ما باید به فکر مسیرهای زمینی از طریق قزاقستان و ترکمنستان باشیم.
نگار
1405/06/24 01:36:15من نمیدونستم ایران از سال ۱۳۹۸ عضو ناظر اتحادیه اقتصادی اوراسیاست و موافقتنامه تجارت ترجیحی داره. این یعنی یه زیرساخت حقوقی وجود داره که فقط باید فعال بشه. ممنون که این نکته رو توضیح دادید.
آرمان قاسمی
1405/06/24 01:52:58پی نوشت نویسنده خیلی خوب بود. واقعا تو شرایط جنگ، تامین مواد غذایی از طریق اتحادیه اوراسیا یه ضرورته نه انتخاب. روسیه و قزاقستان تولیدکنندگان اصلی غلات هستن و بلاروس تو لبنیات و گوشت قویه. این ترکیب میتونه سبد غذایی ما رو کامل کنه.
سپیده موسوی
1405/06/24 02:09:33کریدور شمال-جنوب نکته کلیدی این ماجراست. اگه ایران بتونه مسیرهای ریلی قزاقستان-ترکمنستان-ایران رو فعال کنه، میتونه بخش زیادی از نیازش به غلات و دانههای روغنی رو از این منطقه تامین کنه. امیدوارم مسئولین جدی بگیرن.
رامین
1405/06/24 02:26:41اینکه ۱۰ درصد زمین کشاورزی جهان تو دست اتحادیه اوراسیاست ولی فقط ۳ درصد جمعیت جهان اونجا زندگی میکنه، یه فرصت طلاییه. ما میتونیم نیازمون رو از این ظرفیت مازاد تامین کنیم. خبر بسیار مفیدی بود.
پریا نجفی
1405/06/24 02:43:17خودکفایی ۸۰ تا ۹۵ درصدی اتحادیه اوراسیا تو محصولات کشاورزی واقعا چشمگیره. تو دنیایی که خیلی از کشورها به واردات وابسته هستن، این استقلال یه برگ برنده استراتژیک محسوب میشه.
بهمن کاظمی
1405/06/24 03:01:29من با نظر نویسنده موافقم که این نه یه انتخاب راهبردی بلکه یه ضرورت فوریه. تو جنگ، امنیت غذایی از امنیت نظامی هم مهمتره. اگه مردم گرسنه بمونن، هیچ پیروزی نظامی فایده نداره.
شریفی
1405/06/24 03:18:54رشد ۴.۶ درصدی تولید کشاورزی اتحادیه اوراسیا در سال ۲۰۲۵ نشون میده که این منطقه ظرفیت رشد بیشتری هم داره. اگه ایران بتونه تو این زنجیره قرار بگیره، هم از نظر تامین مواد غذایی و هم از نظر صادرات سود میکنه.
میلاد احمدی
1405/06/24 03:36:22سناریوی خودکفایی اقتصادی خیلی هوشمندانه طراحی شده. اینکه غذا و کود میتونه به ابزار استراتژیک برای کاهش محدودیتهای تحریم تبدیل بشه، یه استراتژی دقیقه. کاش مسئولین ما هم این نگاه رو داشتن.
نازنین محمدی
1405/06/24 03:54:08من تو حوزه واردات مواد غذایی کار میکنم و این گزارش برام خیلی امیدوارکننده بود. با شرایط فعلی، مسیرهای سنتی تامین داره از بین میره و ما نیاز مبرمی به گزینههای جایگزین داریم. اوراسیا بهترین گزینهست.
فربد رحیمی
1405/06/24 04:11:45نکتهای که باید بهش توجه کرد اینه که ازبکستان هم با تولید میوه، سبزی و حبوبات مثل لوبیا چیتی میتونه تو این معادله نقش داشته باشه. ما نباید فقط به روسیه و قزاقستان محدود بشیم.
اکبری
1405/06/24 04:29:31پنجره فرصت رو نباید از دست داد. اگه اوضاع خاورمیانه آرام بشه، اتحادیه اوراسیا از صادرات غلات با قیمتهای بالاتر سود میبره. اما ما باید همین حالا روابطمون رو با این اتحادیه تقویت کنیم تا تو شرایط اضطراری بتونیم روی کمکشون حساب کنیم.
کاوه نوری
1405/06/24 04:47:56این گزارش یه نکته مهم رو نشون میده: کشورهایی که میتونن خودشون رو از زنجیره تامین جهانی مستقل کنن، تو بحرانها برنده هستن. اتحادیه اوراسیا دقیقا چنین الگویی رو دنبال میکنه و ایران هم باید به سمت خودکفایی نسبی حرکت کنه.
ملیکا
1405/06/24 05:05:19بخش سنگر اوراسیا من رو یاد یه استراتژی نظامی انداخت. تو جنگ، کنترل مسیرهای تدارکاتی از خود نبرد هم مهمتره. اگه ایران بتونه خطوط تامین غذایی خودش رو از طریق اوراسیا ایمن کنه، یه پیروزی بزرگ به دست آورده.
پویان صادقی
1405/06/24 05:23:47من به شخصه معتقدم که ما باید تو اتحادیه اقتصادی اوراسیا عضویت کامل بگیریم نه فقط ناظر. اینطوری میتونیم از تمام مزایای این بلوک اقتصادی بهرهمند بشیم و منافع مشترکمون رو با کشورهای عضو گره بزنیم.
بهار
1405/06/24 05:41:12کودهای پتاس و نیتروژن که تو گزارش بهشون اشاره شده خیلی مهمن. تو شرایط تحریم، دسترسی به کود برای کشاورزی خودمون هم یه چالش بزرگه. اگه بتونیم از روسیه و بلاروس کود وارد کنیم، تولید داخلمون هم تقویت میشه.
سینا مرادی
1405/06/24 05:58:35گزارش خیلی خوبی بود ولی کاش درباره زیرساختهای حمل و نقل بیشتر توضیح میدادید. صرف داشتن توافق کافی نیست؛ باید راهآهن، جاده و بنادر مناسب هم داشته باشیم تا بتونیم از این ظرفیت استفاده کنیم.
رعنا طاهری
1405/06/24 06:16:03من فکر میکنم این فرصت میتونه یه شمشیر دو لبه باشه. اگه ما فقط مصرفکننده باشیم و صادراتمون به این منطقه کم باشه، وابستگی ایجاد میشه. باید سعی کنیم تو زنجیره ارزش این اتحادیه جایگاه تولیدی هم داشته باشیم.
امیرحسین رستگار
1405/06/24 06:33:28این خبر از اون خبرهایی بود که آدم رو به فکر فرو میبره. ما تو منطقهای زندگی میکنیم که پتانسیل عظیمی داره ولی متاسفانه ازش غافلیم. اتحادیه اقتصادی اوراسیا یه واقعیته که باید بپذیریمش و باهاش کار کنیم.
یلدا کاشانی
1405/06/24 06:50:51من تو یه شرکت بازرگانی کار میکنم و تجربه کار با کشورهای اوراسیا رو دارم. باید بگم که ظرفیتهای این منطقه واقعا دستکم گرفته شده. این گزارش دقیقا همون چیزیه که نیاز داشتیم بدونیم. ممنون از سایتتون.
اسدی
1405/06/24 07:08:17پیشبینی ۶۰۰ میلیون نفر تا ۲۰۳۵ جسورانه به نظر میرسه ولی با توجه به پتانسیلی که توصیف شده، غیرواقعی نیست. مهم اینه که ما خودمون رو تو این معادله قرار بدیم. اگه بیتفاوت بمونیم، فقط تماشاگر میشیم.
شاهین بهرامی
1405/06/24 07:25:44یکی از نکات مهم این گزارش این بود که اتحادیه اوراسیا تو فرآوری مواد غذایی هم قویه. بلاروس تو گوشت و لبنیات پیشروئه و این میتونه برای ما که تو تامین پروتئین حیوانی مشکل داریم، یه راهحل عملی باشه.
آیدا شمس
1405/06/24 07:43:09با توجه به اینکه جنگ ما رو با محدودیتهای زیادی مواجه کرده، این گزارش یه نقشه راه واقعی ارائه میده. مسیرهای ریلی جایگزین، تجارت ترجیحی و ظرفیتهای تولیدی منطقه، همه ابزارهایی هستن که ما میتونیم ازشون استفاده کنیم. به شرطی که اراده سیاسی وجود داشته باشه.
فرید نادری
1405/06/24 08:00:32خبر خوبی بود و امیدوارکننده. ولی باید مراقب باشیم که تو دام وابستگی به یه منطقه خاص نیفتیم. استراتژی درست اینه که تو چند منطقه مختلف شریک تجاری داشته باشیم تا اگه یکی دچار مشکل شد، بتونیم از بقیه استفاده کنیم. اوراسیا میتونه یکی از این شرکا باشه.
صالحی
1405/06/24 08:17:56من فکر میکنم این گزارش نه فقط برای مسئولین بلکه برای همه ما مهمه. هر شهروند ایرانی باید بدونه که تو شرایط جنگ، امنیت غذایی اولویت اوله و گزینههای راهبردی زیادی وجود داره که هنوز استفاده نشده. ممنون از این محتوای ارزشمند.